Сточные воды металлургической промышленности относятся к самой опасной категории промышленных сточных вод из-за содержащихся в них тяжелых металлов (Cr6+, Cr3+, Ni, Zn, Cu, Pb, Cd) и цианидов. Даже в низких концентрациях они представляют серьезный риск для здоровья человека и окружающей среды.
Типичные параметры: pH 2-12 (кислотно-щелочные ванны), Cr6+ 50-500 мг/л, Ni 20-200 мг/л, Zn 50-300 мг/л, CN 10-100 мг/л, масло 50-300 мг/л, фосфат 100-1.000 мг/л. Объем сточных вод невелик (10-200 м³/день), но концентрации очень высоки.
Поэтому очистка металлов основана на химическом восстановлении/окислении + нейтрализации + осаждении. Биологическая очистка не используется из-за токсичности металлов; химическая очистка является основной. Arsistek разрабатывает специализированные процессы для отрасли для производителей по горячему цинкованию, жесткому хрому, цинковому покрытию, декоративному покрытию и электроники PCB.
Metal Sanayi Atıksuyunun Kritik Özellikleri
Metal sanayisinde atıksular kaynak ayrılması gerekir — her banyo tipi farklı kimyasal çözüm ister. Krom atıkları indirgeme, siyanür atıkları oksidasyon, asit-baz banyoları sadece nötralizasyon ihtiyacı duyar. Karışmaması için ayrı toplama hatları şarttır.
Cr6+ (kromat, dikromat) son derece toksiktir (kanserojen). Önce Cr3+'e indirgeme (SO2, NaHSO3, demir sülfat) zorunludur. Daha sonra hidroksit olarak çöktürülür. Cr6+ tek başına asla doğrudan deşarj edilemez.
Siyanür de doğal olarak parçalanmaz. Alkali klorlama (NaOCl + NaOH, pH > 10) ile önce siyanata, sonra azot ve CO2'ye dönüştürülür. Yanlış pH'ta HCN gaz olarak çıkar, ölümcüldür. Tesis tasarımında pH alarm sistemi kritik.
Metal Arıtma Proses Akış
Atıksu hatları ayrı toplanır ve sırayla işlenir:
- Krom hattı: pH 2-3'e ayarla → Cr6+ indirgemesi (SO2/NaHSO3, ORP < +250 mV)
- Siyanür hattı: pH 10-11 → NaOCl + NaOH oksidasyon (ORP > +600 mV)
- Diğer ağır metaller (Ni, Zn, Cu) ayrı tankta toplanır
- Tüm hatlar nötralizasyon tankında birleşir (pH 8.5-9.5)
- Polielektrolit dozajlama + flokülasyon
- Lamella veya çöktürücü
- Kum filtre + (gerekirse) selective ion exchange
- pH son ayar + deşarj
- Çamur susuzlaştırma (filtre pres)
Kullanılan Kimyasallar ve Ekipman
- Cr6+ indirgeme: Sodyum metabisülfit (Na2S2O5), demir sülfat
- CN oksidasyon: Sodyum hipoklorit (NaOCl 12%), kostik
- Nötralizasyon: Sönmüş kireç sütü Ca(OH)2 veya NaOH
- Çöktürme: Polialüminyum klorür (PAC) + polimer
- İleri arıtma: Reçineli iyon değiştirici (Ni, Cu kazanım için)
- Ekipman: ORP kontrollü dozaj pompaları, pH probu çiftli (acil), filtre pres, lamella çöktürücü
- Otomasyon: SCADA + PLC ile pH/ORP/debi anlık kontrol
Tehlikeli Atık Yönetimi ve Metal Geri Kazanım
Metal sanayisi atıksularından üretilen çamur tehlikeli atık (KOD 19-08) statüsündedir. Lisanslı bertaraf tesislerine teslim edilmesi ve UATF (Ulusal Atık Taşıma Formu) ile takip edilmesi zorunludur. Bertaraf maliyeti yüksek (2.000-5.000 TL/ton). Bu nedenle çamur hacminin minimize edilmesi önemlidir.
Nikel ve bakır gibi değerli metaller iyon değiştirici reçineler veya elektrokimyasal hücreler ile geri kazanılabilir. Kazanılan metal sertifikalı geri dönüşüm tesislerine satılarak ek gelir sağlar. Bu yatırım 2-4 yılda geri öder.
Yasal çerçeve: Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, SKKY Sektör Tablosu (galvaniz için Tablo 14), Kimyasal Madde Yönetmeliği. ISO 14001 çevre yönetimi sistemi de tesis için önerilir.
Metal Atıksu Çözümünün Avantajları
Metal Sektörü Referansları
Galvaniz, krom kaplama ve elektronik üretim tesislerinde tamamladığımız ağır metal arıtma referansları.