Gıda endüstrisi atıksuları, doğası gereği biyolojik olarak parçalanabilir yüksek organik yük içerir. Bu hem avantaj (biyolojik arıtma rahat çalışır) hem de dezavantajdır (kontrolsüz salınımda kötü koku, sinek ve havasız bozulma yaratır).
Tipik parametreler: KOİ 1.500-8.000 mg/L, BOİ 800-4.000 mg/L, yağ-gres (FOG) 200-1.500 mg/L, N-toplam 80-400 mg/L. Mevsim dalgalanması (örn. konserve sezonu, yaz dondurma yoğunluğu) ve gece-gündüz debi farkı belirgindir.
Bu nedenle gıda tesisi atıksu arıtma sistemi geniş dengeleme havuzu + DAF/yağ ayırıcı + anaerobik (UASB/EGSB) + aerobik (MBBR/AS) + ileri arıtma kombinasyonu olarak tasarlanır. Anaerobik aşamada üretilen biyogaz tesisin elektrik ve ısı ihtiyacını önemli oranda karşılayabilir.
Gıda Tesisi Atıksu Profili
Gıda endüstrisi geniş bir yelpazedir; konserve tesisi yıllık sezonluk yoğunluk yaşar, dondurulmuş gıda fabrikası sürekli yıkama suyu üretir, fırın-pastane tesisleri yüksek şeker ve glüten içerir. Hazır yemek tesisleri ise yağ ve protein ağırlıklı atıksu çıkarır.
Ortak özellikler: yüksek BOİ/KOİ, biyolojik parçalanabilirlik (BOİ/KOİ > 0.5), CIP yıkama dönemlerinde alkali şok, yağ-gres yoğunluğu. Etkin bir gıda arıtma tesisi bu dalgalanmalara karşı esnek olmalıdır.
Karbonhidrat ağırlıklı atıksular (şeker, nişasta) hızla anaerobik fermantasyona girer ve depolama tanklarında bile kötü koku oluşturur. Bu nedenle dengeleme havuzu kapalı ve havalandırmalı olmalıdır.
Anaerobik + Aerobik Hibrit Proses
Anaerobik aşama yüksek organik yükü oksijene gerek olmadan, üstelik biyogaz üreterek giderir:
- Ön çöktürme + dengeleme
- pH nötralizasyon
- DAF veya yağ ayırıcı (FOG < 50 mg/L)
- UASB veya EGSB reaktörü (KOİ %80 giderim, biyogaz çıkışı)
- Aerobik MBBR veya aktif çamur (kalan KOİ + nitrifikasyon)
- Son çöktürme
- Kum filtre + UV
Biyogaz Geri Kazanım Detayları
Anaerobik UASB reaktöründen elde edilen biyogaz %60-70 metan içerir. Tipik 5.000 m³/gün gıda tesisi:
- Yaklaşık 1.500-2.500 m³/gün biyogaz
- Eşdeğer 8.000-12.000 kWh/gün enerji
- Kojenerasyon ünitesinde elektrik + ısı üretimi
- Tesisin kazan ısı ihtiyacının %100'üne yakın
- 3-5 yıl içinde yatırım geri ödemesi
Gıda Sektörü Mevzuat ve Helal Uyumluluğu
Gıda endüstrisi atıksuları SKKY Tablo 5 ve Tablo 5.1 kapsamında düzenlenir. Çıkış limitleri: KOİ < 160 mg/L, BOİ < 50 mg/L, AKM < 100 mg/L, yağ-gres < 20 mg/L. Helal sertifikalı tesisler için arıtma kimyasallarının da helal uygunluğu önemlidir.
Anaerobik biyogaz üretimi için EPDK Üretim Lisansı 5 MW altı tesislerde muafiyet kapsamındadır. Üretilen elektriği kendi tesisinizde kullanabilir veya YEKDEM'e satabilirsiniz. Karbon ayak izi azaltımı sertifikası için de değerli bir adımdır.
Gıda tesislerinde HACCP/ISO 22000 kapsamında arıtma tesisi proses suyu yakınında konumlandırılmamalı, hijyen kuralları arıtma operatörlerine de uygulanmalıdır.
Gıda Atıksu Çözümünün Avantajları
Gıda Sektörü Referans Projelerimiz
Konserve, dondurulmuş gıda, fırın ve hazır yemek fabrikalarında tamamladığımız atıksu arıtma tesisi referansları.
Sıkça Sorulan Sorular
UASB reaktörünün granül çamur oluşturması 2-4 ay sürer. Bu sürede aşılama (seed) çamuru kullanılır. Tam kapasiteye 4-6 ay arası ulaşılır. Granül çamur bir kez oluştuğunda yıllarca stabil çalışır.
Konsantre kostik/asit CIP atıkları doğrudan biyolojik tanka verilirse bakterileri öldürür. Bu yüzden ayrı CIP toplama tankı + kontrollü dozaj uygulanır. CIP partileri 24-48 saatte yavaşça beslemeye eklenir.
Hayır. Tesis düşük yükle çalıştırılır. Biyolojik tankı canlı tutmak için endogenous metabolizma dönemine geçilir; sadece havalandırma ve karıştırma yapılır. Tam kapasiteye dönüş 1-2 hafta.
DAF (Çözünmüş Hava Flotasyonu) yağ-gresi %99 oranında giderir. Giriş 1.500 mg/L olsa bile çıkış < 20 mg/L'ye düşürülür. Toplanan yağ kütlesi biyogaz tankına ko-substrat olarak verilebilir.
Standart koagülan (FeCl3, alüminyum sülfat) ve polimerler helal uyumludur. Sadece etil alkol tabanlı kimyasallar (bazı antifoam) hariç tutulur. Helal alternatifler mevcuttur.
Evet. Süt tesisi ve Meyve suyu için ayrıntılı sektörel sayfalarımız mevcut. Konserve, fırıncılık, çikolata, dondurulmuş gıda gibi alt sektörler bu genel sayfada kapsanır.