Tekstil atıksuları, içerdikleri reaktif/dispers boyalar, tuz, ağartma kimyasalları ve apre maddeleri nedeniyle endüstriyel atıksular arasında arıtması en zor olanlar arasındadır. Boya molekülleri biyolojik olarak parçalanmaya dirençlidir; bu nedenle konvansiyonel biyolojik arıtma renk gideriminde yetersiz kalır.
Türkiye, dünyanın en büyük tekstil üreticilerinden biri olarak renk parametresi (Pt-Co) için sıkı deşarj limitlerine sahiptir. Çevre Bakanlığı Tekstil Sanayi Sektör Tebliği, RES (Renk Bilirleme Sistemi) 280-436-525-620 nm dalga boylarında özel limitler tanımlar.
Arsistek; örme, dokuma, denim, halı, çorap, terbiye ve baskı tesisleri için sektöre özel proses tasarımı yapar. Tesisinizin atıksu karakterizasyonuna göre kimyasal + biyolojik + ozon/PAC hibrit çözümler sunarız.
Tekstil Atıksu Karakteristiği
Tekstil atıksuları üretim tipine göre büyük farklılıklar gösterir. Reaktif boya kullanan örme tesisleri kararsız renk yükü oluştururken, denim yıkama tesisleri yüksek askıda katı madde ve indigo kalıntısı içerir. Halı ve dokuma terbiye tesisleri ise yüksek tuz ve sülfat ihtiva eder.
Tipik parametreler: KOİ 800-3.000 mg/L, BOİ 200-800 mg/L, renk 1.000-5.000 Pt-Co, pH 6-12 (dalgalı), sülfat 500-2.000 mg/L. Bu değişken yapı, robust ve esnek bir proses tasarımı gerektirir.
Üretim hattındaki kostik ve asit yıkama partileri ani pH şokları yaratır. Dolayısıyla dengeleme havuzu ve otomatik pH kontrolü kritik öneme sahiptir.
Tekstil Arıtma Proses Akışı
- Izgara + dengeleme + soğutma (sıcak boya banyo akışı)
- pH nötralizasyon (otomatik H2SO4/NaOH dozaj)
- Koagülasyon-flokülasyon (FeCl3 + polimer)
- Birincil çöktürme veya DAF
- Biyolojik arıtma (MBBR veya aktif çamur)
- İkincil çöktürme
- Ozon oksidasyon (renk ve dirençli KOİ)
- Kum filtre + aktif karbon (yüksek kalite)
- İstenirse UF + RO ile su geri kazanımı
Kullanılan Anahtar Ekipmanlar
- Ozon jeneratörü (50-500 g/saat)
- MBBR taşıyıcı yataklı reaktör (özel film bakteriler)
- Sıcak atık plate-frame ısı geri kazanım eşanjörü
- Otomatik polimer hazırlama ünitesi
- Granüler aktif karbon (GAC) kolon filtre
- Çift hat dengeleme havuzu (acid/alkali shock için)
- SCADA — gerçek zamanlı pH, KOİ, debi izleme
Mevzuat ve Su Geri Kazanımı Fırsatı
Tekstil Sektörü Atıksu Deşarj Standartları (SKKY Tablo 10.1) kapsamında KOİ < 250 mg/L, BOİ < 100 mg/L, AKM < 100 mg/L, renk RES değerleri sağlanmalıdır. OSB içinde faaliyet gösteren tesisler ön arıtma yapar, OSB merkezi tesisi nihai arıtmayı tamamlar.
Tekstil sektörü su tüketimi en yüksek 5 sektör arasındadır — 1 kg kumaş için 100-150 L su kullanılır. Arıtılmış suyun UF + RO ile geri kazanımı sayesinde yıkama-durulama proseslerinde %50-70 oranında yeniden kullanım mümkündür. Bu, hem su faturasını hem de deşarj yükünü ciddi oranda azaltır.
Ayrıca BAT (En İyi Mevcut Teknikler) rehberi kapsamında IPPC entegre çevre izninde MBR teknolojisi tercih edilir. Boyar madde indirgemesi için indirgeyici anaerobik adım ve aktif karbon kullanımı önerilir.
Tekstil Arıtmada Arsistek Farkı
Tekstil Referans Projelerimiz
Türkiye'nin önde gelen tekstil OSB'lerinde tamamladığımız renk gidermeli atıksu arıtma tesisi referansları.
Sıkça Sorulan Sorular
Reaktif ve dispers boyalar yapay olarak biyolojik parçalanmaya dirençli tasarlanır (aksi halde yıkamada çıkarlar). Bu nedenle konvansiyonel biyolojik arıtma rengi gideremez. Ozon, Fenton veya aktif karbon gibi ileri oksidasyon/adsorpsiyon yöntemleri zorunludur.
Pt-Co (Platinum-Cobalt) suyun rengini ölçen standart birim. Tekstil tesisleri için RES (Renk Bilirleme Sistemi) kullanılır — 436 nm (sarı), 525 nm (kırmızı), 620 nm (mavi) dalga boylarında ayrı limitler vardır. Genel deşarj limiti dalga boyuna göre 5-7 m⁻¹ arası.
Bağımlıdır. Ozon daha temizdir (sadece O2 atığı) ama OPEX yüksek. Fenton ucuz ama demir-flok atığı çıkarır. Reaktif boya yoğun tesislerde Ozon, indigo/denim için Fenton önerilir. Pilot test optimal seçimi belirler.
Tipik bir örme tesisi için UF + RO ile günlük atıksuyun %50-70'i yıkama-durulama suyu kalitesinde geri kazanılır. Bu su faturasını %40 ve deşarj atıksuyu hacmini yarı yarıya azaltır. Atıksu geri kazanımı sayfamızda detaylar mevcuttur.
Evet. OSB tebliği uyarınca üye firmalar renk, AKM, yağ-gres, ağır metal gibi parametrelerde ön arıtma yapmak zorundadır. Aksi takdirde OSB merkezi tesisini bozar ve cezai müeyyideye tabi olursunuz.
Evet. 50-500 m³/gün aralığındaki tekstil tesisleri için konteyner tip paket sistemler idealdir. Daha büyük tesisler (1000+ m³/gün) için modüler beton tank tesisler tercih edilir. Paket arıtma imalat hizmetimizi inceleyebilirsiniz.